80 yıl sonra Okinawa'da hâlâ kemik ve bomba çıkıyor

Japonya'nın en güney vilayeti Okinawa'da, İkinci Dünya Savaşı'nın en kanlı muharebelerinden birinin üzerinden 80 yıl geçti; ancak adanın mağaraları hâlâ insan kalıntıları ve patlamamış mühimmat veriyor. Gönüllü Takamatsu Guşiken, boş zamanının büyük bölümünü kireç taşı mağaralarına girip muharebe sırasında oralara sığınan insanların kemiklerini aramaya ayırıyor. Bulduğu parçalar arasında bir kafatasının kulak bölgesi, ayak kemikleri ve bir bebeğe ya da çocuğa ait olabilecek küçük kemikler var.

Okinawa Muharebesi'nde kaç kişi öldü?

Tahminlere göre 240 bin kişi öldü ya da kayboldu. ABD çıkarmasının başladığı 1 Nisan 1945 ile Amerikan zaferinin ilan edildiği 22 Haziran arasındaki 82 günde, Louisiana'daki National WWII Museum verilerine göre 100 bine varan sivil, 110 bin Japon askeri ve Okinawalı zorunlu er ile 12 binden fazla ABD ve müttefik askeri hayatını kaybetti. Adaya yağan ateş gücü de bu bilançoyu açıklıyor: 1,1 milyon adet 105 mm obüs mermisi, yarım milyonu aşkın havan mermisi, 16 milyondan fazla makineli tüfek ve 9 milyon tüfek mermisi kullanıldı.

Bugün adada savaştan geriye ne kaldı?

Savaşın izleri gündelik hayatın içinde duruyor. Açıklarındaki Ie Shima adasında, muharebede ayakta kalan tek yapı olan bir rehinci dükkânının kabuğu hâlâ görülebiliyor. Tomigusuku'daki eski Japon Donanması yeraltı karargâhında şarapnel izli duvarlar, 18 Haziran 1945'te Koramiral Minoru Ota ve 4 bin adamının burada intihar ettiğini anlatan bir anıtla birlikte korunuyor. Nanjo'daki Sefa Utaki kutsal alanının yakınındaki işaretsiz bir mağaranın girişinde ise patlamamış bir el bombası duruyor — işlek bir yolun hemen kenarında.

'Kemik arayıcıları' ne yapıyor?

Guşiken gibi gönüllüler, resmî arama programlarının ulaşamadığı mağaralarda kalıntıları bulup kimliklendirme sürecine kazandırmaya çalışıyor. Amaç, 80 yıldır kayıp sayılan insanların ailelerine ulaşabilmek. Guşiken bulduğu bir kafatası parçası ve bir merminin hikâyesini kurarken, mağarada saklanan bir anne ile çocuğunun, ABD birlikleri mağaraları temizlerken çapraz ateşte kaldığını düşünüyor. Kendi ifadesiyle bu çalışmanın nedeni basit: "Onlar insan, ben de insanım."

Muharebeyi bugün nasıl görebiliyoruz?

Okinawa Vilayet Arşivleri, ABD ordusunun keşif ve gözetleme fotoğraflarını bugünkü arazi görüntüleriyle eşleştirdi; ziyaretçi, telefonundaki harita uygulamasına iğne bırakarak durduğu noktanın muharebe sırasında nasıl göründüğünü görebiliyor. Koleksiyonun arkasındaki isim olan Kazuhiko Nakamoto, 1945'te altı yaşında olan annesinin ailesinden ayrı düşerek büyükannesiyle hayatta kalışını "bir mucize gibiydi" sözleriyle anlatıyor.

Himeyuri Öğrenci Birliği'nin hikâyesi nedir?

Adadaki trajediyi en çok hissettiren yer, Himeyuri Barış Müzesi. Müze, Japon ordusunun hizmetine verilen genç kız öğrencilerin — Himeyuri Öğrenci Birliği'nin — hikâyesini anlatıyor. Okinawa Şihan Kız Okulu ve Okinawa Daiçi Kız Lisesi'nden öğrenciler, savaş sırasında yaralı askerlere mağaralarda bakmak zorunda kaldı; müze bugün, o mağaralardan biri olan Ihara Üçüncü Cerrahi Mağarası'nın yanında yer alıyor. Savaş hafızasının nasıl korunduğuna dair diğer içerikler için kültür-sanat sayfamıza, güncel uluslararası gelişmeler için dünya haberlerine bakabilirsiniz.