Einstein'ın mutluluk formülü neydi? 1922 Tokyo notunun hikâyesi

Albert Einstein'ın "mutluluk formülü" olarak anılan cümlesi, 1922'de Tokyo'da bir otel kâğıdına yazılmış tek satırlık bir nottur: "Sakin ve mütevazı bir hayat, sürekli bir huzursuzlukla el ele giden başarı arayışından daha fazla mutluluk getirir." Einstein bu satırı Almanca yazdı ve kendisine paket getiren otel görevlisine bahşiş yerine uzattı. Not, 95 yıl sonra Kudüs'te düzenlenen bir müzayedede 1,56 milyon dolara alıcı buldu.

Einstein'ın mutluluk formülü tam olarak ne diyor?

Notun Türkçe karşılığı şöyle: "Sakin ve mütevazı bir hayat, sürekli huzursuzlukla birlikte gelen başarı peşinde koşmaktan daha çok mutluluk getirir." Einstein aynı gün ikinci bir kâğıda da kısa bir cümle yazdı: "Nerede bir irade varsa, orada bir yol vardır." İki not birbirini tamamlıyor: birincisi hırsın bedeline, ikincisi kararlılığın gücüne işaret ediyor. Bu yüzden metin bilimsel bir formül değil, kişisel bir yaşam ilkesi olarak okunuyor.

Notlar neden bahşiş yerine verildi?

Einstein o sırada Tokyo'daki Imperial Hotel'de kalıyordu. Odasına bir teslimat yapan görevli ya bahşişi kabul etmedi ya da Einstein'ın bozuk parası yoktu; fizikçi yine de bir karşılık vermek istedi ve otelin antetli kâğıdına bu satırları yazdı. Anlatıya göre görevliye notları saklamasını, ileride değerli olabileceğini söyledi. Öngörüsü doğru çıktı.

Notlar ne kadara satıldı?

Ekim 2017'de Kudüs'teki müzayedede mutluluk notu, kimliği açıklanmayan Avrupalı bir alıcıya 1,56 milyon dolara satıldı; "nerede bir irade varsa" notu ise 240 bin dolar getirdi. Satış öncesi beklenen fiyatın 5.000 – 8.000 dolar aralığında olduğu düşünülürse, sonuç müzayede dünyasında da sürpriz olarak kayda geçti.

Einstein 1922'de neden Japonya'daydı?

1922 Einstein için yoğun bir yıldı: birleşik alan kuramı üzerine ilk makalesini tamamladı, Fransız-Alman ilişkilerini normalleştirme çabalarına katıldı ve Milletler Cemiyeti bünyesindeki entelektüeller komitesinde görev aldı. Asya'ya konferans turnesi için yola çıkmadan kısa süre önce 1921 Nobel Fizik Ödülü'nü kazandığını öğrendi. Buna rağmen töreni için Stockholm'e gitmeyi değil, planladığı Japonya yolculuğunu sürdürmeyi seçti — notların yazıldığı günler tam da bu yolculuğa denk gelir.

Bu söz bugün neden bu kadar konuşuluyor?

Çünkü "sakin ve mütevazı hayat" fikri, verimlilik ve sürekli başarı baskısının konuşulduğu bir çağda karşılık buluyor. Sözün bilimsel bir mutluluk teorisi olmadığını, bir dâhinin kısa bir teşekkür jesti olarak yazdığı kişisel görüş olduğunu akılda tutmak gerekir. Yine de iyi yaşam ve zihinsel dinginlik üzerine güncel içerikler için yaşam sayfamıza, uyku düzeni gibi günlük alışkanlıklara dair rehberlerimize göz atabilirsiniz.

Not: Notların metni ve satış tutarları, müzayedeyi haberleştiren uluslararası ajans ve yayınların aktardığı bilgilere dayanmaktadır. Türkçe çeviriler, Almanca aslından yapılan İngilizce çevirilerden aktarılmıştır.