Sinüzit Belirtileri: Nedenleri, Türleri ve Tedavisi

Sinüzit belirtileri arasında yanaklar, gözler ve alın çevresinde ağrı ve şişlik, tıkalı ya da akan burun, koku alma duyusunda azalma, burundan sarı veya yeşil renkli mukus gelmesi ve yüksek ateş yer alır; bu tabloya baş ağrısı, diş ağrısı, öksürük ve kulaklarda basınç hissi de eşlik edebilir.

Öne Çıkanlar

• Sinüzit çoğunlukla soğuk algınlığı sonrasında ortaya çıkar ve genellikle 4 hafta içinde kendiliğinden geçer.
• Yüz ağrısı, burun tıkanıklığı, sarı-yeşil akıntı ve ateş en sık görülen belirtilerdir.
• Süresine göre akut, subakut, kronik ve tekrarlayan olmak üzere dört türe ayrılır.
• Hafif sinüzitte dinlenme, bol sıvı ve tuzlu su solüsyonu belirtileri hafifletebilir.
• Antibiyotikler nadiren gerekir; sinüzitin çoğu virüs kaynaklıdır, bakteri değil.
• 3 aydan uzun süren kronik vakalarda KBB uzmanı cerrahi seçenekleri değerlendirebilir.

Sinüzit nedir?

Sinüzit, burun çevresindeki kemiklerin içinde yer alan ve normalde hava dolu boşluklar olan sinüslerin iç yüzeyinin iltihaplanıp şişmesi demektir. NIH/MedlinePlus'a göre bu iltihabın nedeni bir enfeksiyon ya da başka bir sağlık sorunu olabilir; sinüsler ürettikleri mukusu normalde buruna boşaltır, ancak doku şiştiğinde bu drenaj engellenir ve yüzde baskı ile ağrı hissi ortaya çıkar.

Sinüzit belirtileri nelerdir?

Sinüzit belirtileri arasında yanaklar, gözler ve alın çevresinde ağrı, şişlik ve hassasiyet; tıkalı ya da akan burun; koku alma duyusunda azalma; burundan gelen sarı veya yeşil renkli mukus ve yüksek ateş yer alır. NHS bunlara ek olarak baş ağrısı, diş ağrısı, ağız kokusu, öksürük ve kulaklarda dolgunluk hissini de sayıyor; gece horlama ve konuşurken genizden ses gelmesi de görülebiliyor. NIH/MedlinePlus ise halsizlik, yorgunluk ve boğazın arkasına akan mukusu (post-nazal akıntı) belirtiler arasında listeliyor. Küçük çocuklarda huzursuzluk, beslenmede güçlük ve ağızdan nefes alma da sinüzite işaret edebilir. Yorgunluk ve baş ağrısı gibi bazı belirtiler tek başına yeterli ipucu değildir: benzer şikâyetler D vitamini eksikliği belirtileri, B12 eksikliği belirtileri ve demir eksikliği belirtileri gibi bambaşka tablolarda da görülebilir; şikâyet uzun sürüyorsa bunları da göz önünde bulundurmakta fayda var.

Sinüzit neden olur?

NIH/MedlinePlus'a göre akut sinüzit çoğunlukla bir soğuk algınlığı olarak başlar ve zamanla bakteriyel bir enfeksiyona dönüşebilir; NHS de sinüzitin soğuk algınlığı veya grip sonrasında yaygın görüldüğünü belirtiyor. Alerjiler, burun içi yapısal sorunlar ve bazı sağlık durumları da hem akut hem kronik sinüzite yol açabilen etkenler arasında sayılıyor. Boğazın arkasına akan mukus ve buna eşlik eden inatçı öksürük, sinüzitin yanı sıra reflü belirtileri ile de görülebilen, kolayca karıştırılabilecek bir tablodur.

Sinüzit türleri nelerdir?

NIH/MedlinePlus, sinüzitin süresine göre dört türe ayrıldığını belirtiyor: akut sinüzit 4 haftaya kadar süren, çoğunlukla soğuk algınlığıyla başlayan kısa süreli bir iltihaplanmadır; subakut sinüzit 4-12 hafta arasında devam eder; kronik sinüzit 12 haftadan uzun sürer ve aylarca hatta yıllarca devam edebilir; tekrarlayan (rekürren) sinüzit ise yıl içinde birden fazla atak yaşanması demektir. Aşağıdaki tablo bu dört türü ve süre sınırlarını özetliyor.

Sinüzite ne iyi gelir, evde nasıl geçirilir?

NHS, hafif sinüzitte bol dinlenmeyi, bol sıvı tüketmeyi, parasetamol veya ibuprofen gibi ağrı kesicileri (16 yaş altındaki çocuklara aspirin verilmemesi gerektiğini özellikle belirterek), alerji tetikleyicilerinden uzak durmayı, sigara içmemeyi ve tuzlu su solüsyonuyla burnu temizlemeyi öneriyor. NHS'in tarifi şöyle: yaklaşık 570 ml su kaynatılıp soğutuluyor, içine 1 çay kaşığı tuz ve 1 çay kaşığı karbonat karıştırılıyor; eller yıkandıktan sonra avuç içine dökülen solüsyon bir seferde tek burun deliğinden içe çekiliyor, ağızdan nefes alınarak suyun lavaboya geri akması bekleniyor ve boğaza kaçmamasına dikkat ediliyor; bu işlem günde 3 defaya kadar, her seferinde taze solüsyonla tekrarlanabiliyor. Yüksek ateş varsa veya kendinizi iyi hissetmiyorsanız NHS, iyileşene kadar evde kalıp başkalarıyla temas kurmamayı öneriyor.

Sinüzitte hangi belirtilerde hekime başvurulmalı?

NHS'e göre sinüzit olduğunuzu düşünüyorsanız ya da 12 yaş ve üzerindeki bir çocukta bu şikâyet varsa önce eczacıya danışılabilir; eczacı, aile hekimiyle aynı tedavileri önerebilir. Eczane ya da aile hekimi tedavisine rağmen 7 gün içinde düzelme olmuyorsa, kendi kendine uygulanan önlemlere rağmen şikâyet 3 haftadan uzun sürüyorsa, sinüzit sık sık tekrarlıyorsa veya çocuk 11 yaş ya da altındaysa aile hekimine başvurulması gerekiyor. Kendinizi çok kötü hissediyorsanız, ağrı kesiciler işe yaramıyorsa, belirtiler kötüleşiyorsa ya da kemoterapi gibi bir nedenle bağışıklık sisteminiz zayıfsa NHS, acil bir randevu alınmasını ya da acil sağlık hattının aranmasını öneriyor.

Sinüzit nasıl tedavi edilir?

NHS'e göre gerekli görüldüğünde eczacı ya da aile hekimi, sinüslerdeki şişliği azaltmak için birkaç ay kullanılması gerekebilen steroid burun spreyi ya da damlası, alerji sinüziti tetikliyorsa antihistaminik önerebilir. Antibiyotikler nadiren gerekir; çünkü sinüzit çoğunlukla virüs kaynaklıdır, bakteri değil. Sinüzit 3 aylık tedaviye rağmen geçmiyorsa, sık tekrarlıyorsa ya da belirtiler yalnızca yüzün bir tarafındaysa aile hekimi hastayı kulak burun boğaz (KBB) uzmanına yönlendirebilir. KBB uzmanı, kronik sinüzit için genel anestezi altında uygulanan fonksiyonel endoskopik sinüs cerrahisini (FESS) önerebilir; bu ameliyatta tıkalı dokunun bir kısmı alınarak ya da sinüse yerleştirilen küçük bir balon şişirilip çıkarılarak sinüsler genişletiliyor.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, tıbbi tavsiye yerine geçmez. Yukarıdaki sinüzit belirtilerini yaşıyorsanız ya da şikâyetleriniz uzun sürüyorsa kendi kendinize ilaç kullanmak yerine bir hekime başvurmanız gerekir; site genelindeki diğer sağlık haberlerine de göz atabilirsiniz.

Not: Bu rehber genel sağlık bilgilerine dayanır; tıbbi bilgiler zamanla güncellenebileceğinden şikâyetleriniz sürüyorsa güncel değerlendirme için hekiminize danışın.