Reflü nedir? Belirtileri, nedenleri ve ne iyi gelir?

Reflü (gastroözofageal reflü hastalığı, GÖRH), mide asidi ve içeriğinin yemek borusuna geri kaçması durumudur. Kısa cevap: en tipik belirtileri göğüste yanma (mide ekşimesi), ağza acı-ekşi su gelmesi, geğirme ve yutma güçlüğüdür; mide ile yemek borusu arasındaki kapakçığın (alt özofagus sfinkteri) gevşemesinden kaynaklanır. Çoğu kişide yaşam tarzı değişiklikleri ve gerektiğinde ilaçla kontrol altına alınır. Bu rehberde reflünün belirtileri, nedenleri ve ne iyi geldiği anlatılıyor.

Reflü belirtileri nelerdir?

Reflünün en tipik belirtisi, göğüs kemiğinin arkasında hissedilen yanma (mide ekşimesi) ve ağza acı-ekşi su gelmesidir (regürjitasyon). Bunlara geğirme, hıçkırık, yutma güçlüğü, boğazda takılma hissi, bulantı ve özellikle sabahları ses kısıklığı eşlik edebilir. Reflü ayrıca inatçı kuru öksürük, boğaz temizleme ihtiyacı ve ağız kokusuna da yol açabilir. Şikâyetler genellikle yemeklerden sonra, yatınca veya öne eğilince artar.

Reflü neden olur?

Reflünün temelinde, mide ile yemek borusu arasındaki kapak görevi gören kasın zayıflaması veya gevşemesi yatar; bu durumda mide içeriği yukarı kaçar. Riski artıran başlıca etkenler fazla kilo ve obezite, sigara, alkol, aşırı ve yağlı-baharatlı yemek, kahve ve çikolata, geç saatte ve ağır yemek yeme, gebelik, mide fıtığı (hiatal herni) ve bazı ilaçlardır. Stres ve düzensiz beslenme de şikâyetleri tetikleyebilir.

Reflüye ne iyi gelir?

Reflüde en etkili adım beslenme ve yaşam tarzı düzenlemesidir. Kaçınılması gerekenler: yağlı ve kızarmış yiyecekler, baharatlı yemekler, asitli besinler (domates, narenciye), çikolata, kahve, gazlı ve asitli içecekler, nane ve alkol. İyi gelen besinler arasında yulaf, muz, zencefil, yoğurt, kuşkonmaz-brokoli gibi yeşil sebzeler, tam tahıllar ve az yağlı proteinler yer alır. Alışkanlık olarak az ve sık yemek, yemekten sonra 2-3 saat yatmamak, yatağın baş kısmını yükseltmek, sigarayı bırakmak ve fazla kilolardan kurtulmak şikâyetleri belirgin azaltır. Uzun süreli reflü ilaçları (mide asidini baskılayanlar) B12 emilimini azaltabildiği için, uzun süre ilaç kullananların B12 eksikliği belirtilerine de dikkat etmesinde fayda var.

Yatağı yükseltirken yastık kullanmayın

Reflüde en sık yapılan hatalardan biri, yatağın baş kısmını fazladan yastıkla yükseltmeye çalışmak. İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS) bunun şikâyeti artırabileceğini belirtiyor: yastık boynu büker, göğüs kafesini yukarı taşımaz. Doğrusu yatağın baş tarafını komple 10-20 santimetre yükseltmek — başlığın altına tahta, tuğla ya da kitap koyarak — böylece göğüs ve baş belden yukarıda kalır. Aynı kaynak yatmadan önceki 3-4 saat içinde bir şey yenmemesini öneriyor.

Reflü nasıl tedavi edilir, hangi doktora gidilir?

Hafif ve seyrek reflüde yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olabilir. Şikâyetler sık ve şiddetliyse hekim, mide asidini azaltan antasit ve proton pompası inhibitörü (PPI) gibi ilaçlar önerebilir; nadiren cerrahi gerekir. Reflü şikâyetleri için başvurulacak bölüm gastroenteroloji ya da iç hastalıkları (dahiliye) uzmanlığıdır. Şikâyetler haftalarca sürüyor, yutma güçlüğü veya kilo kaybı eşlik ediyorsa mutlaka bir hekime görünmek gerekir.

Reflüde hangi belirtiler hekime başvurmayı gerektirir?

Reflü çoğu zaman yaşam tarzı ve ilaçla kontrol edilse de bazı bulgular sıradan mide ekşimesinin ötesine işaret eder. NHS şu durumlarda hekime başvurulmasını öneriyor: yaşam tarzı değişiklikleri ve eczaneden alınan ilaçlar fayda etmiyorsa, şikâyet günlerin çoğunda tekrarlıyorsa, ya da yanmaya yutarken boğazda takılma hissi, sık kusma veya nedeni belli olmayan kilo kaybı eşlik ediyorsa. Şikâyetler kötüleşiyorsa beklemeden danışmak gerekir. Bu bulgular tek başına ciddi bir hastalık anlamına gelmez, ama araştırılmadan geçilmemelidir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Sürekli reflü şikâyetiniz varsa bir hekime başvurun.