Görme kaybına retina çipi: PRIMA Avrupa’da satışa çıkıyor

ABD merkezli beyin-bilgisayar arayüzü girişimi Science Corp, yaşa bağlı körlüğün ileri evresindeki hastalarda merkezi görmeyi kısmen geri kazandıran PRIMA retina implantını Avrupa'da satışa sunuyor. Şirketin 22 Temmuz 2026'da duyurduğu adım, bir ABD beyin implantı şirketinin geliştirdiği cihazın hastalara ilk kez geniş çapta erişilebilir hâle gelmesi anlamına geliyor. Cihaz, Avrupa Birliği Tıbbi Cihaz Yönetmeliği kapsamında CE işareti aldı ve 30 Avrupa ülkesinde ticari olarak sunulabilecek.

PRIMA implantı nasıl çalışıyor?

Sistem iki parçadan oluşuyor: retinanın altına yerleştirilen kablosuz bir çip ve içinde kamera ile projektör bulunan özel bir gözlük. Gözlükteki kamera görüntüyü yakalıyor, bu görüntü implanta aktarılıyor ve çip görüntüyü elektrik sinyallerine çevirerek retinada hayatta kalmış hücreleri uyarıyor. Böylece hastalık nedeniyle işlevini yitirmiş ışık algılayıcı hücrelerin görevi kısmen devralınıyor.

Hangi hastalık için geliştirildi?

Cihaz, yaşa bağlı makula dejenerasyonunun (AMD) yol açtığı coğrafi atrofi için geliştirildi. Bu tabloda gözün keskin ve merkezi görmeden sorumlu bölgesi olan makula hasar görüyor; hasta çevresel görüşünü bir ölçüde korusa da okuma, yüz tanıma ve ayrıntı gerektiren işler için kullanılan merkezi görme kayboluyor. Yaşa bağlı makula dejenerasyonu dünyada körlüğün başlıca nedenlerinden biri sayılıyor ve bu ileri evre için bugüne kadar görmeyi geri getiren onaylı bir tedavi bulunmuyordu.

Klinik sonuçlar ne gösteriyor?

Şirketin paylaştığı çalışma sonuçlarına göre hastalarda standart ETDRS görme tablosunda ortalama 25,5 harflik (5 sıradan fazla) iyileşme sağlandı ve katılımcıların %84'ü harf, rakam ve kelimeleri okuyabildiğini bildirdi. Bu sonuçlar, cihazın "biçimli görme" (form vision) yani şekil ve yazı ayırt edebilme düzeyinde işlev kazandırdığı iddiasının dayanağını oluşturuyor. Şirketin açıklamasına göre PRIMA, biçimli görmenin geri kazandırılması için CE işareti alan ilk beyin-bilgisayar arayüzü cihazı.

Cihaz hangi ülkelerde ve ne zaman kullanılacak?

Science Corp, tedaviyi ilk olarak Almanya'da sunmayı planlıyor; ilk ticari işlemin eylül ayı gibi erken bir tarihte gerçekleşebileceği belirtiliyor. CE işareti cihazın 30 Avrupa ülkesinde sunulabilmesine imkân tanıyor. ABD'de kullanıma sunulmasının ise şirketin planına göre 2027'yi bulması bekleniyor. Türkiye'de cihazın kullanımına ilişkin bir başvuru veya onay süreci hakkında kamuya açık bir bilgi bulunmuyor; sağlık teknolojilerindeki diğer gelişmeler için sağlık ve teknoloji sayfalarımızı takip edebilirsiniz.

Kimler bu tedaviye uygun olabilir?

Cihaz, ileri evre coğrafi atrofi tanısı almış ve merkezi görmesini yitirmiş hastalar için geliştirildi; her görme kaybı türü için bir çözüm değil. İmplant cerrahi bir işlem gerektiriyor ve hastanın implant sonrası görmeyi yeniden yorumlamayı öğrenmesi için bir uyum sürecine ihtiyaç duyuluyor. Uygunluk değerlendirmesi yalnızca bir göz hastalıkları uzmanı tarafından yapılabilir.