İsrail İran'a karşı alarmda: 3 senaryo

ABD ile İran arasında temmuz başında yeniden alevlenen çatışmalar sürerken İsrail ordusu hazırlık seviyesini en üst düzeye çıkardı; ancak İsrail şimdilik çatışmanın dışında kalmayı sürdürüyor. CNN'in üç İsrailli kaynağa dayandırdığı habere göre ordu, savaşın genişlemesi ihtimaline karşı operasyonel planlar hazırlıyor; Washington, İsrail'den kampanyaya katılmasını henüz talep etmiş değil. Başbakan Binyamin Netanyahu pazartesi gecesi dar kapsamlı bir güvenlik toplantısı düzenleyerek son gelişmeleri değerlendirdi.

İsrail neden alarm seviyesini yükseltti?

Gerekçe, çatışmanın hızla İsrail'i de içine çekebilecek biçimde büyümesi ihtimali. Hormuz Boğazı'ndaki İran saldırılarının ardından temmuz başında başlayan yeni çatışma turunda İsrail doğrudan taraf değil; buna karşın hava kuvvetleri ve istihbarat birimlerinde hem savunma hem taarruz alarmı sürüyor. Genelkurmay Başkanı Korgeneral Eyal Zamir, pazar günü yaptığı açıklamada "Çatışmaya derhal dönmeye hazırız ve bize zarar veren herkese büyük güçle karşılık veririz" dedi.

Masadaki senaryolar neler?

Güvenlik toplantısında İsrail'i çatışmaya sürükleyebilecek üç senaryo ele alındı. Birincisi, ABD'nin saldırıları belirgin biçimde genişletmesi ve Washington'ın İsrail'den katılım istemesi. İkincisi, İran'ın İsrail'e yönelik bir hamlesinin misillemeyi tetiklemesi. Üçüncüsü ise İsrail'in, yaklaşmakta olduğunu değerlendirdiği bir tehdidi bertaraf etmek için önleyici saldırı düzenlemesi. İsrail basınında, İran'ın da İsrail'in saldırı hazırlığında olduğunu düşünerek önce davranma ihtimalinin göz ardı edilmediği belirtiliyor.

İsrail çatışmaya katılmak istiyor mu?

Şu aşamada hayır. Alarm seviyesine rağmen İsrail tarafındaki hâkim değerlendirme, mevcut durumun — yani ABD ile İran'ın karşılıklı vuruşmayı sürdürmesi ve nükleer anlaşmadan uzak kalınması — İsrail'in işine geldiği yönünde. Güvenlik istişaresine katılan Maliye Bakanı Bezalel Smotriç, salı günü bir konferansta "Şu anda İsrail'in kampanyaya katılmakta bir çıkarı yok" ifadesini kullandı ve Tahran üzerindeki ekonomik baskının rejimi zayıflattığını savundu. İsrail'in değerlendirmesine göre ABD'nin İran içindeki köprülere yönelik son saldırıları, ülkenin ulaşım ve ticaret ağına ciddi darbe vurdu.

Savaş büyürse hangi hedefler vurulur?

İsrail çatışmaya girerse öncelik sırasında enerji altyapısı ve nükleer tesisler olacağı belirtiliyor. Bunlar, mart ayındaki kampanyada da hedeflenmek istenen ancak ABD'nin frenlemesiyle vurulmayan hedefler. Bir İsrailli yetkilinin CNN'e aktardığına göre bu hedefler savaşın sonucunu belirleyebilecek nitelikte; ancak Körfez ülkeleri ve petrol fiyatları açısından büyük risk taşıyor. Nitekim çatışmanın petrol piyasasındaki etkisi şimdiden hissediliyor: Brent petrolün 90 dolara tırmanması doğrudan bu gerilimle ilişkilendirilmişti.

Diplomasi kanalı açık mı?

Evet, ama kırılgan. Kıdemli bir İsrailli yetkili, Hormuz'daki saldırıların tırmanma ve İsrail'i içine çekme ihtimalinin son günlerde arttığını, tablonun yine de "dinamik" olduğunu söyledi; Trump'ın çevresindeki bazı isimlerin daha geniş bir tırmanmayı önlemek için diplomasiyi savunduğu belirtiliyor. Netanyahu ise haftalardır ABD Başkanı Donald Trump ile yüz yüze görüşme ayarlamaya çalışıyor; iki lider şubattan bu yana bir araya gelmedi. Bölgesel arabuluculuk trafiği de sürüyor — Türkiye'nin İran ile yürüttüğü temaslar bu çabaların bir parçası. Gelişmelerin devamı için dünya gündemi sayfamızı izleyebilirsiniz.

Not: Operasyonel planlar resmî olarak doğrulanmış değildir. Gelişmeler hızla değişebilir.