Vertigo Belirtileri: Nedenleri, Türleri ve Tedavisi

Vertigo belirtileri arasında kendinizin ya da çevrenizin döndüğü hissi, dengesizlik, bulantı ve düşme hissi yer alır; bu his birkaç saniye sürebileceği gibi, şiddetli vakalarda günler hatta aylar boyunca da sürebilir.

Öne Çıkanlar

• Vertigo, çevrenin ya da kendinizin döndüğü hissidir ve sıradan baş dönmesinden farklıdır.
• NHS'e göre iç kulak sorunları vertigonun en sık nedenidir.
• Çoğu vertigo atağı tedavi olmadan kendiliğinden geçer.
• Ani işitme kaybı, çift görme ya da konuşma güçlüğü eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekir.
• Baş hareketlerini yavaşlatmak ve karanlık sessiz bir ortamda uzanmak semptomu hafifletebilir.
• Vertigo süren ya da tekrarlayan bir şikâyetse hekime başvurulmalıdır.

Vertigo nedir?

Vertigo, kendinizin ya da etrafınızdaki her şeyin döndüğünü hissetmeniz demektir; NHS'e göre bu, dengeyi etkileyecek kadar güçlü olabilen, sıradan baş dönmesinden daha fazlası olan bir histir. Baş dönmesi (dizziness) ise NIH/MedlinePlus'a göre kendinizi hafif başlı, sersemlemiş ya da yönünüzü şaşırmış hissetmeniz demektir; vertigo bu geniş "baş dönmesi" kategorisinin, dönme hissiyle karakterize özel bir alt türüdür. Bir vertigo atağı birkaç saniyeden birkaç saate kadar sürebilir; şiddetli vakalarda günlerce hatta aylarca devam edebilir.

Vertigo belirtileri nelerdir?

Vertigo belirtileri arasında en belirgini kendinizin ya da çevrenizin döndüğü hissidir; buna dengesizlik, bulantı ve düşecekmiş gibi hissetme eşlik edebilir. NIH/MedlinePlus, baş dönmesinin daha geniş belirtileri arasında hafif başlılık, sersemlik ve yön kaybını sayıyor. Yaşlandıkça, daha çok sağlık sorunu yaşanması ve daha fazla ilaç kullanılması nedeniyle baş dönmesi ve denge sorunları daha sık görülüyor. Bir vertigo atağı sırasında hareket etmek belirtileri belirgin şekilde kötüleştirebilir.

Vertigo neden olur?

NHS'e göre dengeyi etkileyen iç kulak sorunları vertigonun en sık nedenidir. Bunlar arasında belirli baş hareketlerinin tetiklediği iyi huylu pozisyonel vertigo (BPPV), soğuk algınlığı ya da grip virüsünün yol açtığı bir iç kulak enfeksiyonu olan labirentit, vestibüler sinirin iltihaplanması olan vestibüler nörit ve bazen kulak çınlaması (tinnitus) ya da işitme kaybıyla seyreden nadir bir iç kulak hastalığı olan Ménière hastalığı yer alır. Migren ve bazı ilaçların yan etkileri de vertigoya yol açabilir; bazen ise neden belirlenemez.

Vertigoya evde nasıl kendiniz yardımcı olabilirsiniz?

NHS, vertigo belirtilerini hafifletmek için şunları öneriyor: dönme hissini azaltmak için sessiz karanlık bir odada hareketsizce uzanmak, günlük aktiviteler sırasında başınızı dikkatli ve yavaşça hareket ettirmek, baş dönmesi hissettiğiniz an hemen oturmak, gece kalkarsanız ışıkları açmak, düşme riski varsa baston kullanmak, başınızı 2 ya da daha fazla yastıkla hafifçe yüksekte tutarak uyumak, yataktan kalkarken önce yatağın kenarında biraz oturup sonra ayağa kalkmak ve sakin kalmaya çalışmak (kaygı vertigoyu kötüleştirebilir). NHS ayrıca eğilerek bir şey almak yerine çömelmeyi, yüksek bir rafa uzanırken boynu germemeyi öneriyor.

Vertigo ne zaman hekime başvurmayı gerektirir?

NHS'e göre vertigo geçmiyorsa ya da tekrar tekrar ortaya çıkıyorsa aile hekimine başvurulmalı. Vertigoya şiddetli baş ağrısı, kendinizi hasta hissetme ya da kusma, çok yüksek ateş ya da üşüme-titreme hissi eşlik ediyorsa aynı gün acil bir randevu ya da acil sağlık hattı önerilir. Çift görme ya da görme kaybı, işitme kaybı, konuşma güçlüğü, kol ya da bacakta güçsüzlük-uyuşma-karıncalanma gibi belirtiler eşlik ediyorsa NHS bunu acil bir durum olarak değerlendiriyor ve derhal tıbbi yardım alınmasını öneriyor.

Vertigo nasıl tedavi edilir?

NHS'e göre vertigo vakalarının çoğu tedavi olmadan kendiliğinden düzelir; tedavi altta yatan nedene göre planlanır. Nedeni bir enfeksiyonsa hekim antibiyotik reçete edebilir; dengeyi düzeltmeye yönelik egzersizler önerilebilir ve bazı durumlarda antihistaminikler vertigo belirtilerine yardımcı olabilir. Vertigo yaşayan kişilerin araç kullanıyorlarsa bu durumu resmî sürücü belgesi kurumuna bildirmesi gerektiğini de NHS hatırlatıyor.

Vertigo ile ilişkili başka durumlar nelerdir?

Baş dönmesi ve dengesizlik hissi vertigo dışında farklı nedenlerle de ortaya çıkabilir. NIH/MedlinePlus'a göre ani tansiyon düşüşü, susuz kalma, bazı ilaçlar ve hareket tutması (araç tutması) da benzer belirtilere yol açabilir; normal tansiyon değerleri rehberimizden düşük tansiyonun baş dönmesiyle ilişkisine bakabilirsiniz. Baş dönmesiyle birlikte yoğun kaygı ya da nefes darlığı yaşıyorsanız bu, vertigo dışında panik atak belirtileri ile de örtüşebilir; ayırıcı değerlendirmeyi hekiminiz yapmalıdır.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, tıbbi tavsiye yerine geçmez. Vertigo belirtileriniz sürüyor ya da tekrarlıyorsa bir hekime başvurun; site genelindeki diğer sağlık haberlerine de göz atabilirsiniz.

Not: Bu rehber genel sağlık bilgilerine dayanır; tıbbi bilgiler zamanla güncellenebileceğinden şikâyetleriniz sürüyorsa güncel değerlendirme için hekiminize danışın.