Trump'tan Türkiye'ye F-35 sinyali: CAATSA kalkıyor
ABD Başkanı Trump, Ankara'daki NATO Zirvesi'nde Erdoğan'ın yanında konuştu: Türkiye'ye uygulanan CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını, F-35 satışına ilişkin kararın kısa sürede verileceğini söyledi. Ancak S-400 şartını içeren Kongre engeli sürüyor.
Mert AslanDış Haberler Editörü2 dk okuma
ABD Başkanı Donald Trump, Ankara'daki NATO Zirvesi'nde Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yanında, Türkiye'ye uygulanan CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını ve F-35 savaş uçağı satışına ilişkin kararın kısa sürede verileceğini açıkladı. Al Jazeera, Defense News ve Türkiye Today'in aktardığına göre bu, Türkiye'nin 2019'da programdan çıkarılmasından bu yana en somut olumlu sinyal — ancak satış henüz kesinleşmiş değil.
Trump tam olarak ne söyledi?
Trump, Erdoğan'ın yanında yaptığı açıklamada yaptırımlar için "Yaptırımları kaldıracağız; zamanı geldi" ifadesini kullandı. F-35 satışı içinse kararı yakında vereceğini söyledi. ABD Başkanı, Ankara'yı "diğer birçok ülkeden çok daha sadık" olarak nitelendirdi ve "İlişkimiz şu anda çok iyi" dedi. Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafında ise beklenti yüksek: Türk yetkililer, ödemesi yapılmış 6 uçağın teslimi ve programa yeniden dahil olma yönünde adım bekliyor.
Türkiye programdan neden çıkarılmıştı?
Türkiye, 2019'da Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın alması üzerine ABD tarafından baskı gördü ve Nisan 2021'de kurucu ortağı olduğu F-35 programından resmen çıkarıldı. Aynı dönemde CAATSA (Amerika'nın Hasımlarına Yaptırımlarla Karşı Koyma Yasası) kapsamında yaptırımlar uygulandı. Türkiye, 6 adet F-35A için ABD'ye yaklaşık 1,7 milyar dolar ödemişti; bu uçaklar teslim edilmeyerek ABD'de tutuldu.
Kongre engeli ve S-400 şartı
Türk kamuoyunda coşkuyla karşılanan açıklamanın atlanmaması gereken bir çekincesi var: karar tek başına Başkan'a bağlı değil. Al Jazeera'nin hatırlattığı gibi, 2020 tarihli bir yasa, Türkiye'nin programa dönebilmesi için yönetimin Ankara'nın artık S-400 sistemini bulundurmadığı veya işletmediği yönünde resmî bir belirleme yapmasını şart koşuyor. Bu nedenle Trump'ın sözleri güçlü bir siyasi niyet beyanı olsa da, satışın önünde hukuki bir süreç bulunuyor. Türkiye ise bugüne kadar F-35'ten vazgeçmediğini ve teslim için girişimlerini sürdürdüğünü vurguluyor.
NATO Zirvesi bağlamı
Açıklama, Trump'ın katıldığı iki günlük NATO Zirvesi kapsamında Ankara'da yapıldı; Trump, 2015'te Barack Obama'dan bu yana Türkiye'yi ziyaret eden ilk ABD Başkanı oldu. Zirvenin bir diğer ana gündem maddesi ise Hürmüz Boğazı ve İran gerilimi — bu konuyu İran-ABD gerilimi haberimizde ayrıntılı ele aldık.
| Tarih | Gelişme |
|---|---|
| 2019 | Türkiye Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi aldı |
| Nisan 2021 | Türkiye F-35 programından resmen çıkarıldı, CAATSA yaptırımları uygulandı |
| — | Ödemesi yapılmış 6 F-35A (~1,7 milyar $) ABD’de tutuldu |
| Temmuz 2026 | Trump: “Yaptırımları kaldıracağız”; F-35 satışı için karar yakında |
Kaynaklar
Bu haber belirtilen kaynaklardan derlenerek özgün biçimde hazırlanmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye F-35 alacak mı?
Kesinleşmiş değil. Trump, Ankara’daki NATO Zirvesi’nde CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını ve F-35 satışı için kararın yakında verileceğini söyledi; ancak ABD’de 2020 tarihli yasa, Türkiye’nin S-400’ü işletmediğine dair resmî belirleme şartını içeriyor.
CAATSA yaptırımı nedir?
CAATSA, ABD’nin hasım gördüğü ülkelerle savunma alışverişi yapan devletlere yaptırım uygulamasını öngören yasadır. Türkiye’ye, Rusya’dan S-400 alması nedeniyle uygulanmıştı.
Türkiye kaç F-35 için ödeme yaptı?
Türkiye 6 adet F-35A savaş uçağı için ABD’ye yaklaşık 1,7 milyar dolar ödemişti; uçaklar programdan çıkarılma kararının ardından teslim edilmedi.
