Nafaka türleri, nasıl hesaplanır? 2026 rehberi

Türk hukukunda nafaka tek bir kalem değil, dört ayrı türe ayrılır — tedbir, yoksulluk, iştirak ve yardım nafakası — ve hiçbirinde kanunla belirlenmiş sabit bir yüzde ya da formül yoktur; hâkim, tarafların gelirini, ihtiyacını ve yaşam standardını değerlendirerek miktarı kendisi takdir eder. Uygulamada iştirak nafakasında sık görülen ölçü, yükümlünün gelirinin çocuk başına yaklaşık %30'u civarıdır, ama bu bağlayıcı bir kural değil, dosyadan dosyaya değişen bir eğilimdir.

Nafaka türleri nelerdir?

Türk Medeni Kanunu (TMK) nafakayı bakım nafakası ve yardım nafakası olmak üzere iki ana başlıkta düzenler; bakım nafakası da kendi içinde üçe ayrılır. (1) Tedbir nafakası (TMK m.169): boşanma veya ayrılık davası sürerken, dava sonuçlanana kadar ödenen geçici nafakadır — dava biterken şartlara göre yoksulluk ya da iştirak nafakasına dönüşebilir. (2) Yoksulluk nafakası (TMK m.175): boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan ve kusuru diğer taraftan daha ağır olmayan eşe, diğer eşin mali gücü oranında süresiz olarak bağlanır. (3) İştirak nafakası (TMK m.182): velayet kendisine verilmeyen ebeveynin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmasıdır — çocuk ergin (18 yaş) olunca ya da eğitimine devam ediyorsa mahkeme kararına göre daha uzun sürebilir. (4) Yardım nafakası (TMK m.364): boşanmayla ilgisi olmayan, yardım edilmediği takdirde yoksulluğa düşecek üstsoy, altsoy ve kardeşler arasında istenebilen ayrı bir nafaka türüdür.

Nafaka nasıl hesaplanır? Sabit bir formül var mı?

Hayır — Türk hukukunda nafaka miktarını doğrudan veren bir kanun maddesi ya da resmî oran yoktur. Hâkim, nafaka yükümlüsünün geliri ve mal varlığı, nafaka alacaklısının zorunlu ihtiyaçları (kira, gıda, sağlık, eğitim) ve evlilik süresince alışılmış yaşam standardı gibi somut verileri bir arada değerlendirip miktarı kendi takdirine göre belirler. Uygulamada mahkemeler iştirak nafakasında yükümlünün net gelirinin çocuk başına kabaca %25-30'u aralığına yakın bir tutara varma eğilimindedir, ama bu istatistiksel bir gözlemdir, bağlayıcı bir tavan/taban değildir; aynı gelir düzeyindeki iki dosyada farklı miktarlar çıkabilir.

Nafaka ödenmezse ne olur?

Nafaka borcu ödenmezse alacaklı önce icra takibi başlatır; ödeme yapılmazsa borçlunun maaşı, banka hesabı, aracı veya taşınmazı haczedilebilir. Bunun yanında İcra ve İflas Kanunu (İİK) m.344 uyarınca, icra takibi kesinleşmiş olmak ve son 3 aya ait güncel nafaka borcu bulunmak kaydıyla, borçlu şikâyet üzerine 3 aya kadar tazyik hapsi ile cezalandırılabilir. Önemli bir sınır: tazyik hapsi yalnızca güncel (son 3 aylık) borç için uygulanır — geçmiş yıllara ait birikmiş nafaka borçları bu yaptırımın kapsamına girmez, onlar için yalnızca normal icra/haciz yolu işler.

Nafaka artırım davası ne zaman açılır?

Mahkeme kararında "nafaka her yıl belirli bir oranda artırılacaktır" şeklinde özel bir hüküm yoksa, nafaka kendiliğinden artmaz — asgari ücret zammı da nafakayı otomatik yükseltmez. Zamanla enflasyon karşısında yetersiz kalan nafakayı güncellemek için ayrı bir nafaka artırım davası açılmak zorundadır; mahkemeler bu davalarda genellikle TÜFE (tüketici fiyat endeksi) oranını esas alıyor. Bu süreç, boşanma davasında belirlenen ilk nafaka miktarının değişen koşullara göre yeniden değerlendirilmesini sağlar.

Not: Bu içerik 26 Ağustos 2026 tarihindeki bilgilere dayanmaktadır ve genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her dosyanın somut koşulları farklı olduğundan kesin miktar ve süre için aile hukuku alanında bir avukata danışılması önerilir.