Fransa 15 yaş altına sosyal medyayı yasakladı: AB'de bir ilk

Fransa Parlamentosu, 15 yaşından küçük çocukların sosyal medya kullanımını yasaklayan tasarıyı 21 Temmuz 2026 Salı günü kabul etti; böylece Fransa böyle bir yaş sınırı getiren ilk Avrupa Birliği ülkesi oldu. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un güçlü biçimde desteklediği tasarı mecliste ezici çoğunlukla geçti ve yasalaşmak için Macron'un imzasını bekliyor. Macron oylamanın ardından sosyal medya hesabından "Sosyal medya, bu okul yılından itibaren 15 yaş altı çocuklara yasaklanacak" paylaşımını yaptı.

Yasak ne zaman yürürlüğe girecek?

Hedef, eylül ayında yeni eğitim-öğretim yılının başlangıcı. Macron hükümete tasarının parlamentodan hızla geçirilmesi talimatı vermiş, gerekçe olarak da düzenlemenin okullar açılmadan yürürlükte olmasını göstermişti. Macron ocak ayındaki video mesajında "Çocuklarımızın ve gençlerimizin beyinleri satılık değildir" demiş, duyguların "ne Amerikan platformları ne de Çin algoritmaları tarafından" manipüle edilemeyeceğini savunmuştu.

Yaş doğrulaması nasıl yapılacak?

Bu, yasanın en belirsiz tarafı: sosyal medya sitelerinin kullanıcıların yaşını nasıl doğrulayacağı henüz netleşmiş değil. Fransız hükümeti yasayı destekleyecek yaş kontrolleri uygulayacağı sözünü verdi. Benzer yasağı uygulayan Avustralya'da şirketlerden, reşit olmayan çocukların hesap açmasını veya mevcut hesabını sürdürmesini engellemek için "makul adımlar" atmaları isteniyor. Fransa'nın bu konuda deneyimi yok değil: ülkedeki çevrimiçi pornografiye yaş doğrulamalı erişim engeli, hukuki itirazları aşarak 2025'te yürürlüğe girmişti.

Yasağı kim denetleyecek, hangi platformları kapsıyor?

Uygulamanın denetimi, Fransa'nın görsel-işitsel ve dijital iletişim düzenleyicisi Arcom'da olacak ve yasanın tüm büyük platformları kapsaması bekleniyor. Arcom verilerine göre Fransa'da 12-17 yaş arası çocuklar TikTok'ta günde ortalama 1 saat 21 dakika geçiriyor; düzenleyici, platformun öneri algoritmasının en "uç" içerikleri öne çıkarma eğiliminde olduğunu ve gençleri kaygı verici içerik akışına maruz bıraktığını belirtiyor. Tasarının ilk hâlinde yer alan sosyal medya reklamlarına "15 yaş altı çocuklar için tehlikeli ürün" uyarısı konulması ve influencer reklamlarının yasaklanması önerileri ise nihai metne girmedi.

Avrupa'da başka hangi ülkeler yaş sınırı getiriyor?

Dünyada ilk adımı geçen yılın sonunda 16 yaş altına yasak getiren Avustralya atmıştı. İngiltere geçen ay benzer kısıtlamaları duyurdu; düzenlemenin gelecek yıl yürürlüğe girmesi bekleniyor. İspanya, Yunanistan ve Danimarka da asgari yaş sınırı planlıyor. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, geçen hafta "sosyal medya bir oyuncak değildir" diyerek "yaşa uygun kısıtlamalar" çağrısı yaptı: "Otomobil üreticileri araçlarını güvenli hâle getirmek zorundadır. Çocuklardan kendi emniyet kemerlerini tasarlamalarını beklemiyoruz."

Yasağa hangi eleştiriler geliyor?

Eleştiriler iki yönden geliyor. Bazı muhalefet milletvekilleri süreçte ifade özgürlüğü ve bilgiye erişim kaygılarını dile getirdi. Uluslararası Af Örgütü Fransa'dan Katia Roux ise tartışmanın meşru olduğunu ama tek başına yeterli olmadığını savundu: "Yalnızca sosyal medya şirketlerinin iş modelindeki bir değişim tüm kullanıcıları gerçekten koruyabilir." Fransa Eğitim Bakanı Édouard Geffray de ocak ayında milletvekillerine "Tek başına yasaklar yeterli olmayacak; kısıtlamakla kalmayıp eğitmeli ve farklı sosyalleşme yolları önermeliyiz" demişti. OECD ülkelerinde 2022'de 15 yaşındakilerin çoğu ülkede en az yarısı, okul içi ve dışı öğrenme dahil dijital cihazlarda haftada 30 saat ve üzeri vakit geçiriyordu. Avrupa gündemindeki diğer başlıklara dünya sayfamızdan, teknoloji politikalarına ilişkin gelişmelere ise teknoloji sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

Not: Bu haber CNN'in 21 Temmuz 2026 tarihli haberi ile Fransız yetkililerin ve Arcom'un kamuya açık açıklamalarına dayanmaktadır.