İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda Liderlerinden Cardiff'te Ortak Bağımsızlık Bildirisi

İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda'nın bağımsızlık yanlısı liderleri, 14 Eylül 2026 Pazartesi günü Galler'in başkenti Cardiff'te bir araya gelerek ortak bir bildiri imzaladı. İskoçya Başbakanı ve İskoç Ulusal Partisi (SNP) lideri John Swinney, Galler Başbakanı ve Plaid Cymru lideri Rhun ap Iorwerth ile Kuzey İrlanda Başbakanı ve Sinn Féin Başkan Yardımcısı Michelle O'Neill, Cardiff Bay manzaralı St David's Hotel'de düzenlenen toplantıda, İngiltere hükümetine (Westminster) anayasal değişime 'hazırlanma, planlama ve bu süreci kolaylaştırma' çağrısı yaptı.

Bildiride tam olarak ne isteniyor?

Ekonomi, enerji, Avrupa, iç işbirliği ve kendi kaderini tayin (self-determination) başlıklarını kapsayan bildiri, üç ülkenin bağımsızlık referandumu düzenleme hakkını öne sürüyor. Liderler ortak açıklamalarında 'Westminster'ın zamanı sona eriyor' ifadesini kullandı. Sinn Féin Genel Başkanı Mary Lou McDonald da sürece dahil olup İngiltere hükümetine aynı çağrıyı yineledi.

Bu bir bağımsızlık ilanı mı?

Hayır. Bildiri, doğrudan bir bağımsızlık ilanı ya da referandum tarihi içermiyor; üç ülkenin ileride referandum düzenleyebilmesi için zemin hazırlanmasını talep ediyor. Üstelik üç lider toplantıya resmi 'hükümet başkanı' sıfatıyla değil, kendi partilerinin lideri sıfatıyla katıldı — yani bildiri şimdilik sembolik bir siyasi hamle, resmi bir hükümet eylemi değil.

Neden 'ilk kez' deniyor?

Gelişme, bağımsızlık yanlısı partilerin İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda'daki üç bölgesel (devolved) hükümete de aynı anda liderlik ettiği ilk dönemde yaşanıyor. Swinney, bu tablonun İngiltere'nin mevcut anayasal statükosunun 'sürdürülebilir olmadığını' gösterdiğini söyledi. Rhun ap Iorwerth ise 'birlikte nasıl çalışabileceğimizi konuşuyoruz' diyerek anayasal soru ve adil finansman konusunda İngiltere hükümetinden farklı bir tutum beklediklerini belirtti.

Bağımsızlık sonrası için AB planı var mı?

Bildiride bağımsızlık sonrasına dair bir vizyon da yer alıyor: İskoçya ve Galler'in yeni birer Avrupa Birliği üyesi devlet olması, Kuzey İrlanda'nın ise İrlanda Cumhuriyeti ile birleşerek AB'ye dahil olması öngörülüyor. Bu, üç tarafın da AB üyeliğini bağımsızlık senaryosunun ayrılmaz bir parçası olarak sunduğunu gösteriyor.

Londra'dan tepki ne oldu?

İngiltere hükümetinin merkezi Downing Street, politikada herhangi bir değişiklik olmadığını savundu. İngiltere Başbakanı Andy Burnham'ın Swinney'e gönderdiği mektupta ise yeni bir bağımsızlık referandumunun şu an için 'gündem dışı' (off limits) olduğu belirtildi. Yani Cardiff'teki bildiriye rağmen Londra'nın resmi çizgisi değişmiş değil.

Not: Bildiri şu an için siyasi bir baskı hamlesi niteliğinde; herhangi bir referandum tarihi ya da resmi anayasal süreç henüz başlamadı. Gelişmeler netleştikçe haber güncellenebilir.