Eskişehir'de nadir toprak elementi sahasında kamulaştırma: Beylikova ve Sivrihisar'da 3 mahalle, 223 taşınmaz

Eskişehir'in Beylikova ve Sivrihisar ilçelerine bağlı Karkın, Okçu ve Kızılcaören mahallelerinde, dünyanın Çin'deki Bayan Obo'dan sonra ikinci büyük nadir toprak elementi (NTE) rezervi kabul edilen sahada 223 taşınmazın acele kamulaştırılmasına karar verildi. Cumhurbaşkanlığı kararıyla alınan kamulaştırma 249 hektarlık bir alanı kapsıyor ve bölgede madencilik faaliyetleriyle birlikte entegre işleme tesislerinin kurulmasının önünü açıyor.

Kamulaştırma kararı hangi alanı kapsıyor?

Karar, Beylikova ve Sivrihisar ilçelerine bağlı Karkın, Okçu ve Kızılcaören mahallelerindeki toplam 223 taşınmazı kapsıyor. Acele kamulaştırma yoluna gidilen alan 249 hektar büyüklüğünde; bu alanda hem madencilik faaliyetleri hem de cevherin işlenmesine yönelik entegre tesislerin kurulması öngörülüyor. Kararın hangi tarihte alındığına veya hangi makam tarafından imzalandığına ilişkin ayrıntı kaynak haberde yer almıyor — kamulaştırma yalnızca "Cumhurbaşkanlığı kararı" olarak tanımlanıyor.

Eskişehir sahası dünyada kaçıncı büyük rezerv?

Konuya ilişkin haberde yer alan bilgilere göre Beylikova sahasındaki arama çalışmaları kapsamında bugüne kadar 125 bin metre sondaj yapılmış ve 60 bin numune analiz edilmiş. Bu çalışmalar sahada 694 milyon tonluk bir cevher potansiyeli olduğunu ortaya koyuyor. Bu büyüklükle Eskişehir sahası, Çin'in İç Moğolistan bölgesindeki Bayan Obo yatağından sonra dünyanın ikinci büyük nadir toprak elementi rezervi kabul ediliyor — Çin'in bugüne kadar neredeyse tek başına hakim olduğu bir alanda Türkiye'yi haritaya sokan bir büyüklük.

17 element hangi ürünlerde kullanılıyor?

Sahada yapılan analizlerde 17 farklı nadir toprak elementi tespit edildi. Bu elementler akıllı telefon, bilgisayar, elektrikli araç ve rüzgâr türbini gibi sivil teknolojilerin üretiminde; savunma sanayisinde ise radar sistemleri, yeni nesil uçaklar ve modern savunma teknolojilerinde kritik hammadde olarak kullanılıyor. Bu çift kullanım alanı — hem tüketici elektroniği hem savunma sanayisi — nadir toprak elementlerini yalnızca ekonomik değil, stratejik bir kaynak hâline getiriyor.

ABD bu rezervle neden ilgileniyor?

Nadir toprak elementlerinin küresel üretiminde, özellikle de ayrıştırma (rafinasyon) sürecinde Çin'in ezici bir üstünlüğü bulunuyor; dünya genelindeki arz zincirinin büyük bölümü bu ülkenin kontrolünde ilerliyor. Bu bağımlılık, akıllı telefondan savunma sistemlerine uzanan geniş bir sanayiyi tek bir tedarikçiye bağımlı bırakıyor. ABD başta olmak üzere Batılı ülkeler bu yüzden alternatif kaynak arayışında; Eskişehir'deki rezervin büyüklüğü Türkiye'yi bu arayışta öne çıkan adaylardan biri hâline getiriyor. Kaynak haberin başlığındaki "Trump'ın gözbebeği" ifadesi bu stratejik bağlamı yansıtan bir çerçeveleme — metinde ABD yönetiminden Eskişehir'deki bu sahaya özel, isimlendirilmiş bir açıklama veya talep yer almıyor.

Türkiye bu rezervden nasıl değer üretecek?

Kamulaştırma kararının hedeflerinden biri, sahada yalnızca ham cevher çıkarmakla kalmayıp entegre işleme tesisleri kurarak katma değeri Türkiye'de tutmak. Nadir toprak elementlerinde asıl kârlı aşama çıkarma değil saflaştırma ve ayrıştırma; bu yüzden Türkiye'nin küresel rekabette avantaj sağlayabilmesi büyük ölçüde kendi işleme teknolojisini geliştirebilmesine bağlı. Kaynak haberde bu tesislerin ne zaman devreye alınacağına dair bir takvim yer almıyor.

Not: Bu haber Haberler.com'un 1 Eylül 2026 tarihli "Trump'ın gözbebeği maden Türkiye'den çıktı: 3 yer" başlıklı haberine dayanmaktadır. Kamulaştırma kararının tam tarihi, imzalayan makam ve entegre tesislerin devreye alınma takvimi gibi ayrıntılar kaynak haberde yer almıyor; bu noktalar netleştikçe güncellenecektir.