Bileşik faiz nedir, nasıl hesaplanır? Formül, örnek ve 72 kuralı
Bileşik faiz, kazanılan faizin anaparaya eklenip üzerinden yeniden faiz işlemesidir; A = P(1 + r/n)^(n·t) formülüyle hesaplanır ve etkisi uzun vadede katlanarak büyür.
Elif DemirEkonomi Editörü2 dk okuma
Bileşik faiz, kazanılan faizin anaparaya eklenip sonraki dönemde bu büyümüş tutar üzerinden yeniden faiz işlemesidir. Yani “faizin faizi” kazanılır. Basit faizde her dönem yalnızca ilk anapara üzerinden faiz hesaplanırken, bileşik faizde faiz zamanla katlanarak büyür.
Bileşik faizin formülü şudur: A = P × (1 + r/n)^(n·t). Burada P anapara, r yıllık faiz oranı (ondalık olarak), n yılda faizin işleme sayısı (aylık için 12, yıllık için 1), t yıl sayısı ve A dönem sonundaki toplam tutardır.
Farkı bir örnekle görelim: 10.000 TL anaparayı yıllık yüzde 40 faizle 3 yıl değerlendirdiğimizi varsayalım. Basit faizde her yıl sabit 4.000 TL faiz eklenir. Bileşik faizde ise her yıl faiz, bir önceki yılın toplamı üzerinden hesaplanır. Aşağıdaki tablo iki yöntemi karşılaştırıyor.
Tablodan görüleceği gibi 3. yılın sonunda basit faizle 22.000 TL’ye ulaşılırken, bileşik faizle 27.440 TL’ye ulaşılır. Aradaki fark süre uzadıkça çok daha belirgin hâle gelir — bileşik faizin asıl gücü uzun vadede ortaya çıkar.
72 kuralı, bileşik faizde paranın kabaca ikiye katlanma süresini tahmin etmenin pratik yoludur: 72’yi yıllık faiz oranına bölersiniz. Örneğin yıllık yüzde 40 getiride para yaklaşık 72 ÷ 40 = 1,8 yılda ikiye katlanır; yüzde 10 getiride ise yaklaşık 7,2 yıl gerekir.
Bileşik faiz hem lehinize hem aleyhinize işleyebilir: birikim ve yatırım hesaplarında servetinizi büyütürken, kredi kartı borcu gibi durumlarda borcunuzun hızla artmasına neden olabilir. Bu yüzden hem tasarrufta hem borçlanmada bileşik etkiyi hesaba katmak önemlidir.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir. Örneklerdeki oranlar yalnızca hesaplamayı göstermek içindir.
| Yıl | Basit faiz | Bileşik faiz |
|---|---|---|
| 1. yıl sonu | 14.000 TL | 14.000 TL |
| 2. yıl sonu | 18.000 TL | 19.600 TL |
| 3. yıl sonu | 22.000 TL | 27.440 TL |
Kaynaklar
Bu haber belirtilen kaynaklardan derlenerek özgün biçimde hazırlanmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
Bileşik faiz nedir?
Bileşik faiz, kazanılan faizin anaparaya eklenip sonraki dönemde bu büyümüş tutar üzerinden yeniden faiz işlemesidir. Böylece “faizin faizi” kazanılır ve para zamanla katlanarak büyür.
Bileşik faiz nasıl hesaplanır?
A = P × (1 + r/n)^(n·t) formülü kullanılır. P anapara, r yıllık faiz oranı (ondalık), n yılda faizin işleme sayısı, t yıl sayısı, A ise dönem sonundaki toplam tutardır.
Bileşik faiz ile basit faiz arasındaki fark nedir?
Basit faizde her dönem yalnızca ilk anapara üzerinden faiz hesaplanır. Bileşik faizde ise faiz anaparaya eklenir ve sonraki dönemde büyümüş tutar üzerinden faiz işler; bu nedenle bileşik faiz uzun vadede daha hızlı büyür.
72 kuralı nedir?
72 kuralı, paranın kabaca ikiye katlanma süresini tahmin etmenin pratik yoludur: 72 sayısı yıllık faiz oranına bölünür. Örneğin yüzde 40 getiride para yaklaşık 1,8 yılda, yüzde 10 getiride yaklaşık 7,2 yılda ikiye katlanır.
Bileşik faiz hangi hesaplarda işler?
Faizin düzenli olarak anaparaya eklendiği vadeli mevduat, bazı yatırım ve birikim hesaplarında bileşik etki lehinize çalışır. Buna karşılık kredi kartı borcu gibi durumlarda aleyhinize işleyerek borcu hızla büyütebilir.
