Bel Fıtığı Belirtileri: Nedenleri, Ne İyi Gelir, Tedavisi

Bel fıtığı belirtileri arasında bel ağrısı, omuzlar-bel-kollar-eller-bacaklar-ayaklarda uyuşma ya da karıncalanma, boyunda ağrı, belini eğip doğrultmada güçlük, kas güçsüzlüğü ve siyatik sinire baskı varsa kalça-basen-bacaklara yayılan sızı (siyatik) yer alır.

Öne Çıkanlar

• Bel fıtığı, omurgadaki yastıkçık görevi gören disklerden birinin dışa doğru taşmasıdır.
• Her bel fıtığı belirti vermez; birçok kişi fıtığı olduğunu hiç fark etmez.
• NHS'e göre aktif kalmak ve düzenli ağrı kesici kullanmak iyileşmeyi hızlandırır.
• Bacak/kol uyuşukluğu, idrar-dışkı kontrolünü kaybetme gibi belirtilerde acil değerlendirme şart.
• Bel fıtığında ameliyat nadiren gerekir; çoğu vaka cerrahisiz düzelir.
• Sigara, disk dokusunu zayıflattığı için bel fıtığı riskini artırır.

Bel fıtığı nedir?

Bel fıtığı, tıp dilinde prolapsus ya da herniye disk olarak da adlandırılan, omurgadaki kemikler arasında yastıkçık görevi gören yumuşak disk dokusunun dışa doğru taşması demektir; NHS'e göre bu taşma sinirlere baskı yaptığında ağrıya yol açar. NIH/MedlinePlus'a göre omurga (belkemiği) 26 kemikten (vertebra) oluşur ve aralarında jöle kıvamında madde içeren yumuşak diskler bulunur; yaşla birlikte bu diskler yıpranıp esnekliğini kaybedebilir, bu da bele binen yük altında ağrıya yol açabilir. Fıtıklaşmış disk, yırtılan ve içindeki jöle benzer maddenin dışarı sızdığı, yakın sinirleri tahriş eden disk demektir.

Bel fıtığı belirtileri nelerdir?

Bel fıtığı belirtileri arasında bel ağrısı; omuzlar, bel, kollar, eller, bacaklar ya da ayaklarda uyuşma veya karıncalanma; boyun ağrısı; belini eğip doğrultmada güçlük ve kas güçsüzlüğü yer alır. NHS'e göre fıtık, kalça ile bacakların arasında uzanan siyatik sinire baskı yapıyorsa kalça, basen ve bacaklara yayılan bir ağrı olan siyatik de ortaya çıkabilir. Her bel fıtığı belirti vermez; birçok kişi bir disk fıtıklaştığını hiçbir zaman fark etmez. Bel ağrısının her zaman ciddi bir nedeni yoktur; bazen bir zorlanma ya da gerilmeden kaynaklanır ve nadiren ciddi bir hastalığa işaret eder.

Bel fıtığı neden olur?

NHS'e göre bel fıtığı şu nedenlerle ortaya çıkabilir: yaşlanma, aşırı zorlayıcı egzersiz, ağır cisimleri yanlış teknikle kaldırma, uzun süre oturmak ya da araç kullanmak, hareketsizlik ya da aşırı kilolu olma. Riski azaltmak için NHS düzenli egzersiz yapmayı ve ağır cisim kaldırırken güvenli bir teknik kullanmayı öneriyor; sigara içmemek de önemlidir çünkü nikotin omurgadaki disk dokusunu zayıflatır.

Bel fıtığına ne iyi gelir, evde nasıl geçirilir?

NHS'e göre aktif kalmak ve ağrı kesici kullanmak bel fıtığından kaynaklanan ağrıyı hafifletmeye yardımcı olur. Ağrı çok şiddetliyse önce dinlenmek gerekebilir, ama iyileşme yürüyüş, yüzme ve yoga gibi hafif egzersizlere olabildiğince erken başlamakla hızlanır; egzersiz türü önemli değildir, ağrıyı ya da bel ağrınızı kötüleştirmemesi yeterlidir. Anti-enflamatuar ağrı kesiciler ağrıyı azaltmaya yardımcı olabilir; NHS bunların ara sıra değil, önerilen üst sınıra kadar düzenli alınmasının hareket etmeye devam etmeyi kolaylaştıracağını belirtiyor. Bu tür ağrı kesiciler herkese uygun olmayabileceği için eczacıya danışmak gerekir; bazı kişiler ağrılı bölgeye sürülen kremleri de tercih ediyor, diz ağrısı ve bel ağrısı için krem karşılaştırmamızdan hangisinin size uygun olabileceğine bakabilirsiniz.

Bel fıtığında hangi belirtiler acil değerlendirme gerektirir?

NHS'e göre bel ağrınıza şunlar eşlik ediyorsa aile hekimine başvurulmalı: ağrı kesiciler işe yaramıyorsa, birkaç hafta geçmesine rağmen düzelmiyorsa, çok yüksek ateş ya da üşüme-titreme hissi varsa, sebepsiz kilo kaybı varsa, belde bir şişlik varsa ya da ağrı geceleri daha da kötüleşiyorsa. Popo veya cinsel bölgede uyuşma, idrarınızı tutamama, bir ya da her iki bacakta his kaybı ya da idrar-dışkı yapma kontrolünü kaybetme gibi belirtiler varsa ya da ciddi bir kaza sonrası ortaya çıktıysa NHS bunu acil bir durum sayıyor ve derhal tıbbi yardım alınmasını öneriyor.

Bel fıtığı nasıl tedavi edilir?

NHS'e göre bel fıtığı için kısa süreliğine daha güçlü bir ağrı kesici, steroid iğnesi ya da kas gevşetici reçete edilebilir. Belirtiler düzelmezse MRI gibi ileri tetkikler için sevk yapılabilir; fizyoterapi de gerekebilir. Ameliyat genellikle gerekli değildir, ama belirtiler diğer tedavilere rağmen düzelmiyorsa ya da kas güçsüzlüğü veya uyuşma kötüleşiyorsa aile hekimi bir uzmana yönlendirerek ameliyatı görüşmenizi sağlayabilir. Osteopati gibi bazı manuel tedavilerin bel ağrısını hafifletmeye yardımcı olduğuna dair bazı kanıtlar var, ancak bu tedaviler genellikle özel olarak ücretli alınır.

Bel fıtığından korunmak için neler yapılabilir?

NHS'e göre bel fıtığını önlemeye yardımcı olabilecek adımlar arasında düzenli egzersiz yapmak, ağır cisim kaldırırken güvenli bir teknik kullanmak ve sigara içmemek yer alır; nikotin omurgadaki disk dokusunu zayıflatarak fıtık riskini artırır. Benzer bir mekanizma omurganın üst kısmında da görülebilir: boyunda ağrı ve kollara yayılan uyuşma da disk kaynaklı olabilir ve aynı değerlendirmeyi gerektirir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır, tıbbi tavsiye yerine geçmez. Bel fıtığı belirtileri yaşıyorsanız ya da şikâyetleriniz kötüleşiyorsa bir hekime başvurun; site genelindeki diğer sağlık haberlerine de göz atabilirsiniz.

Not: Bu rehber genel sağlık bilgilerine dayanır; tıbbi bilgiler zamanla güncellenebileceğinden şikâyetleriniz sürüyorsa güncel değerlendirme için hekiminize danışın.